Vadjrayana - boeddhistische tantra
| |
 |
| |
Monniken maken en
zandmandala |
Tantra of Vajrayana of Mantrayana in boeddhisme
wordt in het westen vaak verkeerd begrepen door het grote
verschil in culturele achtergrond met het verre oosten. Er
wordt in het algemeen heel veel symboliek in tantra gebruikt
die niet makkelijk te doorgronden is, en er is ook verwarring
met de tantrische traditie in het hindoeïsme.
Daarenboven worden de meeste tantrische technieken geheim
gehouden. Deze geheimhouding is niet bedoeld om een exclusieve
club te vormen, maar dit is om te voorkomen dat deze krachtige
psychologische technieken verkeerd gebruikt worden waarbij
mensen grote psychische schade kunnen oplopen. Daarom zijn
de directe aanwijzingen en begeleiding van een kundige leraar
in tantra onontbeerlijk; zelf experimenteren op basis van
een paar gelezen boeken wordt dan ook sterk afgeraden.
Hieronder enkele vragen en antwoorden:
Wat is tantra of Vadjrayana?
Vadjrayana, dat ook wel Tantrayana of Mantrayana
wordt genoemd, is een afdeling van het Mahayana boeddhisme
of het Grote Voertuig. Het is gebaseerd op zowel de Theravada-
als op algemene Mahayana-beoefeningen.
Voordat we het Vadjrayana binnengaan, is het nodig dat we
goed geoefend zijn in het streven om van de cyclus van wedergeboorte
bevrijd te worden (drang naar bevrijding), ons hart moet toegewijd
zijn aan het bereiken van de verlichting voor het welzijn
van alle voelende wezens (Bodhicitta) en
we moeten enig inzicht hebben in de wijsheid die de leegte
van inherent bestaan realiseert.
Vervolgens kunnen we van een gekwalificeerde tantrische meester
een initiatie (inwijding/toestemming) ontvangen,
en dienen we ons aan eventuele geloften en verplichtingen
die wij bij de initiatie ontvangen te houden. Op basis hiervan
kunnen we instructies voor beoefening ontvangen en ons wijden
aan de Vadjrayana-meditaties.
Eén van de belangrijkste Vadjrayana-technieken
bestaat uit onszelf te visualiseren als boeddha en onze omgeving
als de mandala, of de zuivere omgeving van deze boeddha.
Door deze visualisaties, transformeren we ons negatieve zelfbeeld
in dat van de boeddhavorm, en kunnen zo de edele eigenschappen
van een boeddha in onze eigen geestesstroom cultiveren.
Het Vadjrayana bezit ook technieken om onszelf tijdens het
doodsproces, de tussenfase (bardo in het Tibetaans)
en de wedergeboorte te transformeren in een boeddha.
Er zijn ook speciale meditatietechnieken om zowel één-puntige
concentratie (Shamatha in het Sanskriet) te ontwikkelen als
een buitengewoon subtiele geest te manifesteren. Deze subtiele
staat van geest kan, wanneer je de leegte realiseert, zeer
krachtig en snel de onzuiverheden zuiveren. Hierom kan het
Vadjrayana een gestudeerde en goed getrainde beoefenaar, die
werkt onder leiding van een volledig gekwalificeerde tantrameester,
de verlichting brengen in het huidige leven.
Boeddhistische tantra is niet hetzelfde als hindoeïstische
tantra. Evenmin is het een soort magie. Er zijn over het Vadjrayana
boeken geschreven die onjuiste informatie of volledig misleide
interpretaties bevatten. Als we hier dus iets over te weten
willen komen, is het van belang om of boeken te lezen die
door een kundig leraar zijn geschreven of onderricht van een
gekwalificeerde meester te zoeken.
Vooral over het sexuele aspect van boeddhistische
tantra is er bijzonder veel misverstand; het gaat hier echter
in het geheel niet om orgiën te vieren en orgasmes te
bereiken; integendeel, als men boeddhistische tantra beoefent
dan is juist volledige controle van de sexuele energie belangrijk
om deze energie te transformeren in wijsheid en mededogen.
Wat is een initiatie of
inwijding? Waarom zijn sommige lessen "geheim"?
Het doel van een inwijding is onze geestesstroom
rijp te maken voor tantrische beoefening door een verbinding
te leggen tussen de boeddhavorm, die een manifestatie van
de alwetende geest is, de leraar die ons begeleidt, en onszelf.
Inwijding ontvangen we niet door lijfelijk aanwezig te zijn
in de kamer waar een inwijding plaatsvindt. We dienen correct
mediteren en de visualisaties beoefenen die de leraar
beschrijft. Inwijding betekent niet dat er een vaas op ons
hoofd wordt gezet of dat we gezegend water drinken of een
touwtje om onze arm krijgen. Het is het rijpen van onze eigen
mogelijkheden door de verbinding te leggen met een bepaalde
manifestatie van Boeddha. Dit hangt onder andere af van de
vraag of we een deugdelijke motivatie hebben en van de kwaliteit
van onze concentratie en meditatie tijdens het inwijdingsritueel.
Een serieuze beoefenaar zoekt na de inwijding aanwijzingen
over hoe hij de oefening moet uitvoeren. Deze aanwijzingen
worden niet vóór de inwijding gegeven omdat
de geest van de leerling dan nog niet voorbereid is om ze
te beoefenen. Dit is de reden waarom ze "geheim"
zijn.
Het is niet zo dat Boeddha karig was en het onderricht niet
wilde delen, noch is de tantrabeoefening het bezit van een
exclusieve groep mensen die jaloers hun geheimen bewaakt.
Om er zeker van te zijn dat degenen die de beoefening gaan
doen ook goed voorbereid zijn, worden aanwijzingen bij tantrische
initiaties alleen gegeven aan degenen die de inwijding ontvangen
hebben. Anders is de symboliek die in tantra wordt gebruikt
makkelijk verkeerd te begrijpen of mensen gaan gevorderde,
gecompliceerde oefeningen doen zonder de juiste voorbereiding
en aanwijzingen.
|
|
Boeddha Vadjradhara
met consort |
|
Wat betekenen de afbeeldingen
in de tantrische kunst?
Vadjrayana heeft veel te maken met transformatie
en daarom wordt symboliek veel gebruikt. Er zijn boeddhavormen
die begeerte of toorn uitdrukken. Het seksuele beeld moeten
we niet letterlijk volgens de wereldse verschijnselen opvatten.
In Vadjrayana stellen boeddhavormen in beelden
en thangka's
in seksuele gemeenschap de gemeenschap van methode en wijsheid
voor, de twee aspecten van het pad die ontwikkeld dienen te
worden om de verlichting te bereiken. De vrouwelijke vorm
staat voor wijsheid (vooral de wijsheid van de leegte)
en de mannelijke vorm staat voor mededogen.
Toornige boeddhavormen zijn geen monsters
die ons bedreigen. Hun toorn is gericht tegen onze eigen onwetendheid,
verstorende emoties en egoïsme, die onze werkelijke
vijanden zijn. Wanneer we een juist begrip van deze afbeeldingen
hebben, tonen ze hoe bijvoorbeeld begeerte en woede getransformeerd
en daardoor beheerst kunnen worden. Deze afbeeldingen hebben
dus een diepe betekenis dan de gewone lust en woede die ze
schijnen uit te stralen.
|
