Home Maitreya Instituut
 

Vadjrayana - boeddhistische tantra

   
 
Monniken maken en zandmandala

Tantra of Vajrayana of Mantrayana in boeddhisme wordt in het westen vaak verkeerd begrepen door het grote verschil in culturele achtergrond met het verre oosten. Er wordt in het algemeen heel veel symboliek in tantra gebruikt die niet makkelijk te doorgronden is, en er is ook verwarring met de tantrische traditie in het hindoeïsme.
Daarenboven worden de meeste tantrische technieken geheim gehouden. Deze geheimhouding is niet bedoeld om een exclusieve club te vormen, maar dit is om te voorkomen dat deze krachtige psychologische technieken verkeerd gebruikt worden waarbij mensen grote psychische schade kunnen oplopen. Daarom zijn de directe aanwijzingen en begeleiding van een kundige leraar in tantra onontbeerlijk; zelf experimenteren op basis van een paar gelezen boeken wordt dan ook sterk afgeraden.

Hieronder enkele vragen en antwoorden:

 

Wat is tantra of Vadjrayana?

Vadjrayana, dat ook wel Tantrayana of Mantrayana wordt genoemd, is een afdeling van het Mahayana boeddhisme of het Grote Voertuig. Het is gebaseerd op zowel de Theravada- als op algemene Mahayana-beoefeningen.
Voordat we het Vadjrayana binnengaan, is het nodig dat we goed geoefend zijn in het streven om van de cyclus van wedergeboorte bevrijd te worden (drang naar bevrijding), ons hart moet toegewijd zijn aan het bereiken van de verlichting voor het welzijn van alle voelende wezens (Bodhicitta) en we moeten enig inzicht hebben in de wijsheid die de leegte van inherent bestaan realiseert.
Vervolgens kunnen we van een gekwalificeerde tantrische meester een initiatie (inwijding/toestemming) ontvangen, en dienen we ons aan eventuele geloften en verplichtingen die wij bij de initiatie ontvangen te houden. Op basis hiervan kunnen we instructies voor beoefening ontvangen en ons wijden aan de Vadjrayana-meditaties.

Eén van de belangrijkste Vadjrayana-technieken bestaat uit onszelf te visualiseren als boeddha en onze omgeving als de mandala, of de zuivere omgeving van deze boeddha. Door deze visualisaties, transformeren we ons negatieve zelfbeeld in dat van de boeddhavorm, en kunnen zo de edele eigenschappen van een boeddha in onze eigen geestesstroom cultiveren.
Het Vadjrayana bezit ook technieken om onszelf tijdens het doodsproces, de tussenfase (bardo in het Tibetaans) en de wedergeboorte te transformeren in een boeddha.
Er zijn ook speciale meditatietechnieken om zowel één-puntige concentratie (Shamatha in het Sanskriet) te ontwikkelen als een buitengewoon subtiele geest te manifesteren. Deze subtiele staat van geest kan, wanneer je de leegte realiseert, zeer krachtig en snel de onzuiverheden zuiveren. Hierom kan het Vadjrayana een gestudeerde en goed getrainde beoefenaar, die werkt onder leiding van een volledig gekwalificeerde tantrameester, de verlichting brengen in het huidige leven.
Boeddhistische tantra is niet hetzelfde als hindoeïstische tantra. Evenmin is het een soort magie. Er zijn over het Vadjrayana boeken geschreven die onjuiste informatie of volledig misleide interpretaties bevatten. Als we hier dus iets over te weten willen komen, is het van belang om of boeken te lezen die door een kundig leraar zijn geschreven of onderricht van een gekwalificeerde meester te zoeken.

Vooral over het sexuele aspect van boeddhistische tantra is er bijzonder veel misverstand; het gaat hier echter in het geheel niet om orgiën te vieren en orgasmes te bereiken; integendeel, als men boeddhistische tantra beoefent dan is juist volledige controle van de sexuele energie belangrijk om deze energie te transformeren in wijsheid en mededogen.

Wat is een initiatie of inwijding? Waarom zijn sommige lessen "geheim"?

Het doel van een inwijding is onze geestesstroom rijp te maken voor tantrische beoefening door een verbinding te leggen tussen de boeddhavorm, die een manifestatie van de alwetende geest is, de leraar die ons begeleidt, en onszelf. Inwijding ontvangen we niet door lijfelijk aanwezig te zijn in de kamer waar een inwijding plaatsvindt. We dienen correct mediteren en de visualisaties beoefenen die de leraar beschrijft. Inwijding betekent niet dat er een vaas op ons hoofd wordt gezet of dat we gezegend water drinken of een touwtje om onze arm krijgen. Het is het rijpen van onze eigen mogelijkheden door de verbinding te leggen met een bepaalde manifestatie van Boeddha. Dit hangt onder andere af van de vraag of we een deugdelijke motivatie hebben en van de kwaliteit van onze concentratie en meditatie tijdens het inwijdingsritueel.
Een serieuze beoefenaar zoekt na de inwijding aanwijzingen over hoe hij de oefening moet uitvoeren. Deze aanwijzingen worden niet vóór de inwijding gegeven omdat de geest van de leerling dan nog niet voorbereid is om ze te beoefenen. Dit is de reden waarom ze "geheim" zijn.
Het is niet zo dat Boeddha karig was en het onderricht niet wilde delen, noch is de tantrabeoefening het bezit van een exclusieve groep mensen die jaloers hun geheimen bewaakt. Om er zeker van te zijn dat degenen die de beoefening gaan doen ook goed voorbereid zijn, worden aanwijzingen bij tantrische initiaties alleen gegeven aan degenen die de inwijding ontvangen hebben. Anders is de symboliek die in tantra wordt gebruikt makkelijk verkeerd te begrijpen of mensen gaan gevorderde, gecompliceerde oefeningen doen zonder de juiste voorbereiding en aanwijzingen.

   
Boeddha Vadjradhara met consort

Wat betekenen de afbeeldingen in de tantrische kunst?

Vadjrayana heeft veel te maken met transformatie en daarom wordt symboliek veel gebruikt. Er zijn boeddhavormen die begeerte of toorn uitdrukken. Het seksuele beeld moeten we niet letterlijk volgens de wereldse verschijnselen opvatten.
In Vadjrayana stellen boeddhavormen in beelden en thangka's in seksuele gemeenschap de gemeenschap van methode en wijsheid voor, de twee aspecten van het pad die ontwikkeld dienen te worden om de verlichting te bereiken. De vrouwelijke vorm staat voor wijsheid (vooral de wijsheid van de leegte) en de mannelijke vorm staat voor mededogen.

Toornige boeddhavormen zijn geen monsters die ons bedreigen. Hun toorn is gericht tegen onze eigen onwetendheid, verstorende emoties en egoïsme, die onze werkelijke vijanden zijn. Wanneer we een juist begrip van deze afbeeldingen hebben, tonen ze hoe bijvoorbeeld begeerte en woede getransformeerd en daardoor beheerst kunnen worden. Deze afbeeldingen hebben dus een diepe betekenis dan de gewone lust en woede die ze schijnen uit te stralen.

 

 

           FPMT logo

  Home  |  Vorige pagina  |  ^Top van de pagina            

Studie en meditatie in het Tibetaans boeddhisme           

Laatste pagina update: 10-jul-18
© Maitreya Instituut 2000-2017