De Vier Edele Waarheden

	Shakyamoeni Boeddha door Andy Weber

Nadat de Boeddha de verlichting had bereikt, gaf hij in het Hertenpark in Sarnath (noord India) zijn eerste onderricht, dat ging over de Vier Edele Waarheden. Zij vormen het fundament voor het boeddhisme.

1. Het bestaan van lijden

Variërend van ontevredenheid tot kwelling, is lijden een steeds terugkerende ervaring in ons leven. De Boeddha bedoelt dat het lijden ons hele bestaan doordringt en zowel onze geest als ons lichaam beïnvloedt. Geluk is slechts van korte duur en zal snel weer plaats maken voor ontevredenheid of begeerte. Niets in onze wereld is helemaal perfect of betrouwbaar, en onze enige zekerheid is de dood.
Het woord 'lijden' is een vertaling van het Sanskriet 'Dukkha', wat ook veel algemener ongemak, frustratie of het ervaren van problemen betekent.

2. De oorzaken van lijden

Gewoonlijk geven we de omstandigheden of andere mensen de schuld van onze pijn en frustraties. Maar als we heel eerlijk zijn, ontdekken we dat ons hart vol zit met eindeloze verlangens: “Als ik dat en dat heb, dan zal ik gelukkig zijn”, maar ook op een subtieler niveau als “Ik wil goed zijn, rijker zijn, beter zijn, ik wil…” Het lijken allemaal wel goede ideeën, maar ze leiden nooit tot een volledige voldoening.
In plaats van voldoening komt ons ontevreden ego altijd weer met andere wensen. Deze eindeloze verlangens laten ons dingen doen die vaak negatief zijn voor anderen, en deze negatieve acties (karma) resuloteren in de toekomst weer voor meer problemen voor onszelf. We begrijpen niet dat onze eigen gedachtepatronen en daden in feite ons eigen geluk of ongeluk voor de toekomst bepalen.

3. Het wegvallen van de oorzaken van lijden

Toen de Boeddha de verlichting bereikte, begreep hij dat er een definitief einde kan komen aan dit lijden. De Boeddha bereikte deze staat van het einde van het lijden (Nirvana), en dit is een inspiratiebron om te proberen onszelf ook te bevrijden van de wereld van onbevredigde verlangens en lijden, de kringloop van wedergeboorte (Samsara in het Sanskriet).

4. Het pad dat leidt naar het opheffen van de oorzaken van lijden

De Boeddha geeft advies om te leven op een manier waarbij we ons niet langer laten leiden door eindeloze verlangens, en de voorwaarden te scheppen om uiteindelijk Nirwana en zelfs het boeddhaschap te bereiken. Dit zijn bij voorbeeld het achterwege laten van de tien negatieve activiteiten (zoals doden, stelen, sexueel wangedrag, liegen, etc.) en het achtvoudige pad, dat ons praktische manieren biedt om onze verlangens en lijden te doen verminderen en uiteindelijk geheel te stoppen. Deze acht factoren kunnen worden onderverdeeld in ethish gedrag, concentratie en wijsheid:

Ethisch gedrag (Sanskrit: śīla)

1. Juiste spraak / communicatie
2. Juiste acties, handelingen
3. Juist levensonderhoud

Concentratie (Sanskrit: samādhi)

4. Juiste inspanning
5. Juist bewustzijn - niet opgewonden, wel helder en mindful
6. Juiste concentratie

Wijsheid (Sanskrit: prajña of jñana)

7. Juiste motivatie / intentie
8. Juist inzicht in de realiteit

Voor een uitgebreide les over de vier edele waarheden, zie dit transcript van een les door Geshe Sonam Gyaltsen en deze documentaire van de BOS.