Home Maitreya Instituut
 

Vergankelijkheid en lijden

Inhoud:

In het boeddhisme wordt veel nadruk gelegd op vergankelijkheid, dood en lijden. Is zo'n benadering van het leven niet ongezond?

Nadenken over vergankelijkheid, dood en lijden is niet om depressief te worden en geen vreugde meer in het leven te scheppen. Het doel is om een meer realistische kijk op het leven te krijgen en onszelf bevrijden van gehechtheid en valse verwachtingen. Als we over deze zaken nadenken op een manier die ons bang of verdrietig maakt, dan denken we niet op de juiste wijze. Zulke onderwerpen zouden onze geest eerder rustig en helder moeten maken omdat de verwarring, die wordt veroorzaakt door gehechtheid en projecties, is weggenomen.

Onze geest wordt overstelpt met valse projecties van gehechtheid. We zien mensen en voorwerpen op een irreële manier. We beschouwen veel zaken die voortdurend veranderen als constant en onveranderlijk; daarom raken we overstuur wanneer ze veranderen.
We kunnen misschien wel zeggen: "Al deze zaken zijn vergankelijk", maar onze woorden zijn niet in overeenstemming met onze aangeboren overtuiging die bijvoorbeeld ons lichaam etc. als een onveranderlijk verschijnsel beschouwt. We ervaren pijn en verwarring omdat we niet realistische verwachtingen van mensen en zaken hebben, waaraan niet voldaan wordt. Onze geliefden hebben niet het eeuwige leven, een relatie blijft niet altijd hetzelfde, een nieuwe auto zal niet altijd dat glimmende model uit de showroom zijn. We worden dus steeds weer teleurgesteld als we moeten scheiden van degenen die we liefhebben, als onze bezittingen verminderen, als ons lichaam zwak wordt of rimpels krijgt. Als we vanaf het begin een realistischer kijk op deze zaken zouden hebben en de vergankelijkheid ervan zouden accepteren - niet alleen met woorden maar met heel ons hart - dan zouden we nooit zo teleurgesteld kunnen raken.

Het nadenken over vergankelijkheid en dood vermindert ook veel van de zinloze zorgen die ons plagen en ons ervan weerhouden gelukkig en ontspannen te zijn. Gewoonlijk raken we in verwarring wanneer we worden bekritiseerd of beledigd. We zijn boos als onze bezittingen worden gestolen; we zijn jaloers als een ander de promotie krijgt die wij zo graag wilden; we zijn trots op ons uiterlijk of op atletische prestaties. Al deze houdingen zijn uiteindelijk echter verstorende emoties die ons later moeilijkheden opleveren, in dit leven of in toekomstige levens. In dit leven zijn we vaak niet gelukkig. Als we echter goed nadenken over hoe vergankelijk de zaken zijn waarin we teleurgesteld zijn, als we ons herinneren dat ons leven met zekerheid zal ophouden, en dat we geen van deze zaken na de dood mee kunnen nemen, dan kunnen we ophouden hun belang in het heden zo te overdrijven. Dan zijn ze niet meer zo problematisch voor ons, en we kunnen ze loslaten in plaats van er aan geketend te zijn met onze gehechtheid.

Dit betekent niet dat we apathisch worden ten opzichte van mensen en zaken om ons heen. Integendeel, door het foutieve begrip van duurzaamheid en de daarbij behorende verstorende emoties te verwijderen wordt onze geest helderder en zijn we beter in staat van dingen te genieten om wat ze zijn. We leven dan meer in het hier en nu, en kunnen de dingen beter waarderen zoals ze nú zijn, zonder fantasieën over wat ze waren of later zullen zijn. We maken ons dan ook minder zorgen over kleinigheden en worden minder afgeleid als we mediteren. We worden minder 'ego-gevoelig' voor alles wat anderen doen in relatie tot ons.
Door na te denken over vergankelijkheid en lijden kunnen we beter omgaan met scheiding en pijn wanneer deze vóórkomen. En deze zullen zeker gebeuren, omdat we ons nog steeds bevinden in de cyclus van telkens terugkerende problemen (samsara). Kortom, door op de juiste wijze na te denken over deze waarheden wordt onze geestestoestand gezonder.

Zie ook:

Waarom is er lijden? Hoe kunnen we een einde maken aan het lijden?

Lijden bestaat eenvoudigweg omdat de oorzaak ervoor bestaat: verstorende emoties - onwetendheid, gehechtheid, boosheid, etc. - en de activiteiten die we gemotiveerd door deze misvattingen doen zoals doden, stelen, liegen, etc.. Door de wijsheid die de zelfloosheid realiseert te ontwikkelen roepen we een halt toe aan de oorzaken van onze moeilijkheden. Dan kunnen deze pijnlijke gevolgen niet meer optreden en in plaats daarvan kunnen we vertoeven in een staat van blijvend geluk of nirvana. Voordat we die wijsheid hebben opgewekt kunnen we zuiveringsoefeningen doen om de eerder gecreëerde negatieve activiteiten (karma) niet tot rijping te laten komen.

Boeddha heeft ook vele handige denkwijzen onderwezen om moeilijke omstandigheden op het pad naar verlichting te transformeren. We kunnen deze leren en in praktijk brengen wanneer we moeilijkheden hebben.

Moeten we lijden om de bevrijding (nirvana) te bereiken?

Het in praktijk brengen van Boeddha's lessen brengt geluk en nooit pijn. Het spirituele pad zelf is niet pijnlijk. Lijden is geen speciale deugd. We hebben al genoeg problemen, dus er is geen enkele reden om er nog meer te veroorzaken uit naam van onze religieuze beoefening. Dit betekent echter niet dat we geen problemen zullen ondervinden terwijl we de Dharma (de leer van Boeddha) proberen te beoefenen. Want terwijl we het pad volgen, kunnen negatieve activiteiten uit het verleden, die nog niet zijn gezuiverd, tot rijping komen en problemen geven.  Wanneer dit gebeurt moeten we deze situatie gebruiken om onszelf ertoe aan te sporen harder te werken om een staat voorbij het lijden te bereiken, een staat van eeuwigdurend geluk.

Een naaste persoon (of ikzelf) sterft binnenkort, wat te doen?

Voor dit soort vragen hebben we een aparte pagina gemaakt, zie Over sterven en daarna, er zijn namelijk belangrijke voorbereidingen die je kunt treffen. Er worden in het boeddhisme veel behulpzame suggesties gedaan over het omgaan met sterven, het is tenslotte een belangrijke overgang naar een volgend leven.

 

 

           FPMT logo

  Home  |  Vorige pagina  |  ^Top van de pagina            

Studie en meditatie in het Tibetaans boeddhisme           

Laatste pagina update: 13-mar-17
© Maitreya Instituut 2000-2017